DorpsfeestRoma(n)tiek op de Westerein
Buurtvereniging de Westerein is al vanaf juni in de ban van de optocht. De voorgaande twee edities hebben we de publieksprijs in de wacht gesleept dus 'adel verplicht'. Voor de komende optocht wordt het leven van de zigeuners als motto gekozen. Hun vrijgevochten bestaan met dans, zang en romantiek past wat ons betreft perfect bij het thema folklore. Daarnaast zien we kans om traditioneel voor de Westerein (en indachtig het doel van de dorpsoptocht) een grote groep buurtbewoners zowel bij de realisatie als bij de daadwerkelijke presentatie in actie te hebben.
Hoewel een ieder zich realiseert dat het overtreffen van de vorige presentatie met het Gariper Skomke nauwelijks mogelijk is zijn we toch met toenemend enthousiasme aan de slag. De zigeunerfamilie en de bijbehorende karavaan groeit bij de dag. Een smeltkroes aan ideeën bruist avond aan avond en vaak rollen de tranen ons over de wangen van de wildste ideeën wat we wel of niet zullen gaan uitbeelden. Het verhuurkleding magazijn van onze buurtgenote vertoont al heel wat lege hangertjes nu een 40_tal deelnemers van jong tot oud in bijpassende kleren moet worden geholpen. Voor het juiste gevoel hangt aan de wand het artikel van Jakob Noordmans waarin de westerse mens wordt aangeraden niet alleen op vakantie als zigeuners te leven, maar ook daarbuiten eens wat meer naar de hemel te kijken.
Traditie getrouw willen we niet alleen een plaatje neerzetten. Het mag best wel wat meer zijn. Ofwel in diepgang, ofwel in spitsvondigheid, ofwel in maatschappelijke betrokkenheid. We gaan niet alleen voor het uiterlijk. Met wat 'wijze' koppen bij elkaar stuiten we al snel op de actuele problemen van zigeuners in Frankrijk. Wij gaan ons presenteren als een traditionele Roma familie die het boze Frankrijk is ontvlucht en met een warm welkom wordt binnengehaald in het Friese Garyp. Hiervoor worden we benaderd door een nep stichting, die de zigeuners uit Frankrijk moet binnenloodsen. We maken een website voor de stichting waar deze de Fransen veroordeeld voor hun antipathie tegen zigeuners en op de site maken we een gastenboek waar de stichting ondersteuning vraagt voor de actie.
We gaan als buurtvereniging een persbericht uitsturen waar we bezwaar maken tegen het stallen van de zigeuners bij leegstaande boerderijen op de buurt. Uit sympathie bieden we de ijsbaan aan als wisselgeld. 
Die moet in de winter ook weer onder water, dus dan zijn onze Roma vrienden zich ook bewust dat het slechts voor tijdelijk is … De website beheerder is onvindbaar. Er zijn geen telefoonnummers, de verantwoordelijke persoon van de stichting is onderweg naar Frankrijk en er is een wat vreemde domeinnaam gekozen. We maken bewust telkens een spelfout door ze Röma te noemen. Allemaal zaken die vragen gaan oproepen; we willen bewust wat gefronste wenkbrauwen. Zou dit allemaal wel waar wezen en kan dit allemaal maar zo? Maar we willen ook reacties omtrent de zigeuner problematiek via het gastenboek. Uiteindelijk zal de Westerein als ultieme vorm van inburgering zijn plaats in de optocht af staan aan onze tijdelijke dorpsgenoten op de ijsbaan!! Perfect, we zijn er uit!!
Vrijdagavond wordt er weer flink aan de wagens gewerkt; het worden stuk voor stuk plaatjes. Voor het passen van de kleren is al een draaiboek gemaakt, anders wordt het allemaal te veel. De stront van de paarden moet ook worden opgeruimd, dus ook nog maar een veegkar er achteraan. Er zijn weer 3 kinderen aangemeld, ze willen bij nader inzien toch wel graag meedoen. Er is een lied gemaakt dat we met ondersteuning van accordeon en viool ten gehore zullen brengen. De buurvrouwen zijn druk doende een zigeunerdansje onder de knie te krijgen. Met de paarden voor de wagens, de omvangrijke Roma_familie met muzikanten en andere meereizende artiesten, vergezeld van pony's, kippen en andere levende have, wordt het een fantastische bonte maar perfect geregisseerde stoet.
En .. we staan ook op Nijsnet; de publiciteitscampagne heeft dan toch wat opgeleverd. We zijn wel trots maar het is wat schraal. Vorige keer bij het Gariper Skomke hadden we bij de optocht nog Omrop Fryslan en een journalist van het weekblad Fryslan. Ach ja, you can't win them all.
Zaterdag in de namiddag open ik het gastenboek en … een waar bombardement aan reacties. Met verbazing en verbijstering begin ik te lezen. We besluiten de site uit de lucht te halen om erger te voorkomen. Al snel blijkt dat prominent op de websites van Telegraaf.nl en GeenStijl.nl een artikel over onze opvangactie is geplaatst met een link naar het gastenboek. De redactie van Wâldnet heeft het slimmer gezien; het dorpsfeest is in aantocht en dan heeft de Westerein vaak wel een roep om wat aandacht in petto. Ook buiten de regio had een beetje journalist het verhaal binnen enkele minuten kunnen ontmaskeren. Door bijvoorbeeld het bestaan van de stichting bij de KvK te controleren, de webmaster op te vragen bij het SIDN of nog handiger even zijn oor te luisteren leggen in Garyp.
De discussies in de diverse forums op genoemde sites wekken een negatief beeld op omtrent zigeuners en afgeleid daarvan over de Friese naïviteit van onze opvangactie. Naarmate de avond vordert sijpelt de berichtgeving door dat het wellicht een stunt is, bedacht om wat aandacht voor een dorpsoptocht te genereren. Zondag hebben we spoedoverleg over de ontstane situatie. We hebben bereikt wat we wilden: aandacht van de buitenwereld voor de optocht en voor onze Roma performance met een link naar de zigeunercultuur en problematiek. Aandacht meer dan genoeg, dat wel. Wat we niet goed hebben ingeschat is dat de hitte van de actualiteit onze actie heeft ingehaald (Frankrijk start daadwerkelijk met uitzetten, is door de Europese gemeenschap op de vingers getikt etc.) De problematiek van de zigeuners in Europa had onze aandacht op dat moment niet echt nodig; de publiciteit was er reeds. We proberen via de media een en ander uit te leggen.
Inmiddels is de stemming bij de wagens onverminderd opgewekt. De reacties zijn overdreven. We blijven achter elkaar staan. De energie en de aandacht moet weer naar de optocht want we gaan voor een topprestatie! Het zigeunergevoel heeft inderdaad bezit van ons genomen. Je wordt er warm van. De laatste dagen voor de optocht wordt er zowat dag en nacht gewerkt. Nu het eindresultaat in zicht komt staan we versteld van wat er gepresteerd is. Sietse heeft doorlopend zowel het totaalbeeld als de details in de gaten gehouden. Nu als laatste nog wat bloemetjes op het glas in de bovenste deurtjes. En met een knipoog naar de commotie schildert hij nog een stel oude schaatsen op de onderste deurtjes. We pochen wat af en steeds viert de humor en gezelligheid hoogtij. We hebben nog steeds geen definitieve naam voor onze inzending: Garypsys, Egypte. Dan een meesterlijke grap, we noemen hem: Wêr is de iisbaan? Als ik op dinsdagnacht weer naar huis fiets bedenk ik: Romantiek, daar zit zo'n beetje het hele verhaal in.
Benieuwd naar het totaalplaatje besluiten we voorafgaand aan de optocht een zigeunerkamp in te richten bij de start, compleet met kampvuur, paardenweide en spelende kinderen. Nu moet alleen het weer nog meewerken. Het mag duidelijk zijn dat we meer dan ooit uitkijken naar de reacties van het publiek.
Jan Bijlsma, 26 augustus 2010, Garyp
PS: Het idee om een groepsfoto als ansichtkaart naar de media te sturen met de tekst 'Groeten uit Garyp, het is hier fantastisch' zal waarschijnlijk in de kast blijven liggen …
Naschrift (d.d. 18 september 2010)
De weersomstandigheden op vrijdagochtend waren zodanig slecht dat de Westerein helaas moest besluiten van deelname af te zien. Ter compensatie is 's middags voorafgaand aan de avondoptocht een zigeunerkamp in het centrum ingericht. Wie de zigeunerfamilie en hun aanhang desondanks heeft gemist kan voor foto's van dit onvergetelijke buurtgebeuren nog terecht op www.monkeystyle.eu.
(Bron: 'De Rabbelskûte' , dorpskrant van Garyp, 14e jaargang nr.1, 15 oktober 2010)
