Interview Albertje Faber Wijmenga

Gjalt Faber heeft anderhalf jaar geleden gereageerd op een oproep uit het dorp wie Paul van Vliet nog goed gekend heeft. Hij heeft daarna contact gehad met journalist Eric le Duc van De Telegraaf, omdat zijn moeder Albertje Faber Wijmenga (96) Paul van Vliet destijds van nabij heeft meegemaakt.
Gjalt heeft het verhaal opgetekend middels een aantal vragen aan zijn moeder, waarna een en ander weer bewerkt/gebruikt is door journalist Eric le Duc van De Telegraaf.

Op 1 februari stond het artikel in De Telegraaf dat het februari 75 jaar geleden is dat Paul van Vliet met zijn zussen in Garyp aankwamen als evacués. Het artikel in De Telegraaf is hierna te lezen.


Albertje Faber 2Interview Albertje Faber Wijmenga (96) te Burgum over hoe ze Paul van Vliet 75 jaar geleden meemaakte als evacuee in Garyp.
Dit n.a.v. vragen van Eric le Duc, journalist De Telegraaf.

Situatie:

Heb een gesprek gehad met mijn moeder Albertje Faber Wijmenga over Paul van Vliet. Albertje is geboren 23.12 1923. Ze is later getrouwd met Walter Faber. Albertje was 21 jaar toen Paul met zijn ouders en zijn 3 zussen in Garyp aankwamen als oorlogsevacuee. Ze noemden ze ook wel hongerevacuees.  Moeder Albertje werkte destijds bij dokter Groeneveld als dienstbode. Dokter Groeneveld had een belangrijke functie in het verzet. Zo coördineerde hij onderduikadressen van Engelse piloten, maar ook van Nederlandse jongens/mannen die weigerden in Duitse dienst te treden of die om andere reden op de vlucht waren voor de Duitsers.

Op een ochtend kwam dokter met het nieuws dat een gezin met 4 kinderen onderdak moest hebben. Hij zorgde ervoor dat de beide ouders onderdak kregen bij de lokale schilder. Dochter Margreet, iets jonger als Albertje, kwam bij Groeneveld zelf in huis. Paul werd gehuisvest bij de familie Kuipers, die een wagenmakerij hadden. Tjitske Kuipers was de beste vriendin van Albertje en ze kwamen vaak bij elkaar op bezoek. Zodoende kwam Albertje ook vaak in contact met Paul. Paul was wel een stukje jonger dan Margreet, maar Albertje weet niet precies meer hoe oud.

Dan waren er nog twee zussen; Helmi de oudste en Loeki kwam na Margreet. Paul was de jongste, voor zover Albertje weet. Helmi en Loeki waren ondergebracht bij andere gezinnen in het dorp.

Vraag 1 Of Albertje nog weet hoe verzwakt en vermagerd Paul van Vliet en zijn zussen waren toen ze in febr. 1945 in Garyp aankwamen.

Antwoord: Ik weet niet precies meer hoe mager ze waren. Wel weet ik dat ze enorm honger hadden. Dat gold vooral voor Paul. Hij wou alles wel opeten, als een soort inhaalslag, maar dat kon zijn maag niet aan. Hij moest het eten eerst voorzichtig weer opbouwen, had dokter Groeneveld gezegd, maar daar had Paul veel moeite mee. Het koste de familie Kuipers in het begin veel inspanning om Paul te behoeden voor te veel eten. Met zijn zus Margreet, die in hetzelfde huis als Albertje woonde, ging het eten een stuk beter. Zowel bij de dokter als bij fam. Kuipers was in principe voldoende voedsel. Dat gold toen niet voor alle gezinnen in Garyp. Albertje herinnert zich nog goed dat de familie van Vliet bijna geen kleren had. Ze heeft veel kleren van familieleden bij elkaar gescharreld en zo nodig op maat genaaid. Bij de van Vliets kon niemand naaien. Dat hadden ze in Den Haag blijkbaar niet geleerd.

Vraag 2 Hoe Albertje Paul vooral herinnert.

Antwoord: Paul was vooral een gewone jongen. Goedlachs en gezellig. Maar niets wees erop dat hij later zou uitgroeien tot een bekende cabaretier en een bekende Nederlander. Paul zijn verdienste voor het dorp Garyp was vooral dat hij samen met zijn zussen de korfbal in het dorp introduceerde. Die sport was toen in Garyp nog niet bekend. Al snel werd een stukje weiland gevonden, met de greppels er nog in. Hier begonnen Albertje, Paul en zijn zussen, samen te korfballen. Later sloten andere jongeren uit het dorp zich er bij aan. Na de oorlog is officieel de Korfbalvereniging Vlug & Vaardig (V&V) opgericht. V&V speelt nog steeds op het hoogste niveau in Noord Nederland. Albertje vond het prachtig om korfbal te spelen met Paul en zijn zussen. En dat in oorlogstijd! Slecht nieuws was er genoeg en nu kwam er toch nog nieuw elan in het dorp.

Vraag 3 Wat het dorp van de verschijning van Paul van Vliet vond.

Antwoord: Er waren zoveel onderduikers en evacuees in het dorp dat Paul helemaal niet op viel. Immers, niets wees er op dat hij later zou uitgroeien tot een bekende Nederlander. Dat er regelmatig razzia's waren en dat er dan mannen op het schoolplein stonden, dat maakte toen indruk. Veel van de Gariper mannen zijn afgevoerd! In die zin viel Paul niet op. Hij is misschien alleen opgevallen door het introduceren van de korfbal samen met zijn zussen. Dat vond vooral de jeugd erg leuk. Pas later werd in Garyp gezegd, toen Paul op de radio en TV kwam,  ’Is dat onze Paul, die hier een tijdje als evacuee heeft doorgebracht’?

In het jaar 2000 vond in Garyp een groot evenement plaats genaamd ‘Simmer 2000’. Oude dorpsgenoten van heinde en verre, o.a. Amerika en Canada,  kwamen terug in Garyp om feest te vieren en herinneringen te delen. Ook Paul van Vliet werd uitgenodigd. Op het podium in een grote feesttent heeft Paul zijn ervaringen als evacuee verteld aan een groot publiek, waar vrijwel het hele dorp bijeen was. Paul bedankte de inwoners en vooral de toenmalige bewoners voor de hulp die het dorp aan hem en zijn familie heeft geboden. Hij was daar zeer dankbaar voor. Albertje Wijmenga was niet bekend dat Paul zou optreden in Garyp en hoorde dat achteraf. Ze zegt nog vaak ’Wat jammer dat ik er niet bij was. Ik had zo graag nog eens met Paul gesproken.

Vraag 4 Wat was de band/verstandhouding met Paul?

Antwoord: Albertje had meer contact met Margreet, omdat die in hetzelfde huis woonde en ook wel met de zussen Loeki en Helmi. Paul was natuurlijk ook een stuk jonger. Omdat ze vaak bij haar vriendin Tjitske kwam, waar Paul evacuee was, kwam ze hem wel heel vaak tegen. Dat ze met hem korfbalde gaf natuurlijk ook een band.

Vraag 5 Wat was haar dierbaarste anekdote of herinnering aan Paul?

Antwoord: Er zijn een aantal dingen die er uitspringen. Ten eerste dat hij in het begin te veel wou eten en dat zijn maag dat toen niet kon verdragen. Ten tweede dat hij de korfbal in Garyp heeft geïntroduceerd samen met zijn zussen. Ten derde dat ze na de oorlog bij de familie van Vliet in Den Haag ging logeren en dat ze gingen zwemmen in zee bij Scheveningen. Dat was destijds voor een boerenmeisje een hele belevenis.

Vraag 6 Of Albertje na de oorlog nog contact heeft gehouden met Paul van Vliet.

Antwoord: Hier heeft Albertje vaak over verteld. Nadat de familie van Vliet zomer 1945 weer vertrok naar Den Haag misten ze elkaar wel. Albertje ging daarom in 1946 alleen met de trein naar Den Haag en ging een week bij de familie van Vliet logeren. Het waren hele beste en aardige mensen. Paul zijn vader was leraar. Zijn moeder was een hele lieve vrouw, herinnert Albertje zich. En dan komt de anekdote, die ze nog vaak vertelt en ook deze ochtend zelfs drie keer. Albertje ging op een mooie dag met Paul en de zussen naar het strand in Scheveningen. Zwemmen in zee had ze nog nooit gedaan en ze kon ook niet zwemmen. Op een gegeven moment zei Loeiki, je moet nu niet verder gaan. Albertje ging terug, maar het was bijna te laat.  Ze raakte in een diepe kuil, die de kinderen bij eb hadden gegraven. Spartelend ging ze ten onder, toen ze geen bodem meer voelde. Ze had in gedachten al afscheid genomen van de familie van Vliet en iedereen die haar zo dierbaar was. Gelukkig was het weer Loeki, die zag dat ze verdwenen was. Na een zoekactie vonden ze haar en ze werd op het strand gelegd. Hier heeft ze een tijd lang nog veel water opgehoest. Was Loeki niet zo daadkrachtig geweest dan had ik dit verhaal niet kunnen schrijven.

Niet lang daarna ging Albertje trouwen met Walter Faber en verhuisde naar een boerderij in het dorp De Tike. Het contact verdween langzaam. Maar de moeder van Albertje, Grietje Wijmenga, heeft nog jaren briefcontact gehad met de familie van Vliet. Albertje heeft die brieven wel gelezen, maar zelf niet meer geschreven.

Albertje vertelde ook nog dat er een liefde ontstond in de oorlog. De zwager van Albertje, Hedzer Faber,  kreeg verkering met Paul zijn zus Helmi. Die liefde heeft echter niet lang stand gehouden.

Verder zegt Albertje nog ‘ik zou het fijn vinden dat Paul nog eens bij mij langs kwam’.

Gjalt Faber, zoon van Albertje Faber Wijmenga,

23 januari 2020.

Rabskute.JPG

 'De Rabbelskûte' 23e jaargang nr.4 van 3 april 2020 is uit. De Garipersite heeft weer enkele artikelen voor u overgenomen.

De volgende Rabbelskûte verschijnt op 5 juni 2020.
Kopij inleveren uiterlijk vrijdag 29 mei 2020 om 19:00 uur bij Anne Albada, Feanhústerpaad 12, 9263 RN in Garyp.
Zo mogelijk via het e-mailadres van de dorpskrant derabbelskute@gmail.com

Collecterooster 2020

  • 05-04 t/m 11-04 Hartstichting
  • 10-05 t/m 16-05 Longfonds
  • 24-05 t/m 30-05 Prins Bernhard Cultuurfonds 31-05 t/m 06-06 Epilepsiefonds
  • 07-06 t/m 13-06 Natuurmonumenten